Nega multfilmlarda avtopley kichkintoylar uchun zararli
Ko‘plab ota-onalar bolasi multfilmlarni to‘xtovsiz tomosha qilayotganiga duch keladi.
Bitta multfilm tugashi bilan darhol keyingisi boshlanadi.
Bola tomosha tugaganini anglab yetishga ham ulgurmaydi
va yana talab qiladi: “Yana multfilm!”
Buning sababi — bolalar uchun avtopley video funksiyasi.
U kattalar aralashuvisiz keyingi videoni avtomatik ravishda yoqadi.
Ushbu maqolada nega multfilmlardagi avtopley kichkintoylar uchun zararli,
uning bolaning ruhiyatiga qanday ta’sir qilishi
va ota-onalar buni qanday qilib janjalsiz hal qilishi mumkinligini ko‘rib chiqamiz.
Multfilmlarda avtopley nima
Avtopley — bu bitta multfilm tugashi bilan keyingisi
avtomatik ravishda ishga tushadigan funksiya.
Bola tugmani bosmaydi, tanlov qilmaydi va to‘xtash nuqtasini sezmaydi.
Kattalar uchun bu qulaydek tuyuladi:
bola band, uyda tinchlik.
Ammo aynan shu yerda ko‘pincha muammo boshlanadi.
Nega bolalar multfilmlarni to‘xtovsiz tomosha qiladi
Ko‘p ota-onalar shunday savol beradi:
nega bola multfilmlardan o‘zini uzib ololmaydi?
Bu bolaning fe’l-atvori yoki erkaligidan emas.
Bolalar uchun avtopley video ishlaganda:
- miyada “yakun” signali bo‘lmaydi;
- bola to‘xtab, o‘zini almashtirishga ulgirmaydi;
- har bir yangi multfilm yana qiziqish uyg‘otadi.
Shu sababli bolalar multfilmlarni to‘xtovsiz tomosha qiladi —
ular ataylab ko‘proq xohlagani uchun emas,
balki jarayon uzluksiz bo‘lgani uchun.
Bolalar uchun multfilmlarning zarari nimada
Shuni tushunish muhim: multfilmlarning o‘zi yomon emas.
Ammo kichkintoylar uchun multfilmlar zararli
bo‘lib qoladi, agar tomosha nazoratsiz va uzluksiz bo‘lsa.
Avtopley paytidagi asosiy zarar multfilm mazmunida emas,
balki tomosha qilish shaklida.
1. Asab tizimining ortiqcha yuklanishi
Yorqin ranglar, tez kadr almashinuvi va uzluksiz tomosha
bolaning ruhiyatini charchatadi.
Ekrandan keyin bola:
- asabiylashishi;
- yig‘loqi bo‘lishi;
- haddan tashqari qo‘zg‘algan holatda bo‘lishi mumkin.
2. To‘xtashni o‘rganmaslik
Avtopley bolaning o‘zi mustaqil ravishda
“yetarli” deb to‘xtash qobiliyatini rivojlantirmaydi.
Vaqt o‘tishi bilan bu bolalarda multfilmlarga qaramlikka
o‘xshash xulq-atvorni shakllantiradi.
3. Multfilmlarning bolaning ruhiyatiga ta’siri
Doimiy avtopley bolaning diqqatni jamlash,
mustaqil o‘ynash va zerikishga chidash qobiliyatini pasaytiradi.
Bolaga qiyinlashadi:
- tinch o‘yinlar bilan shug‘ullanish;
- ota-onani eshitish;
- isterikasiz boshqa mashg‘ulotga o‘tish.
Nega bola “yana multfilm” deb talab qiladi
Ko‘pincha ota-onalar boladan qat’iy talabni eshitadi:
“Yana bitta!”
Sababi shundaki, avtopley bolaning miyasini
uzluksiz yangi rag‘batga o‘rgatadi.
Tomoshani to‘xtatish esa keskin uzilish sifatida qabul qilinadi.
Shu bois “nega bola yana multfilm talab qiladi” degan savol
avtopley tabiiy chegaralarni yo‘qotgani bilan bog‘liq.
Bu muammo hayotda qanday ko‘rinadi
Ota-ona ovqat tayyorlash uchun “10 daqiqaga” multfilm yoqadi.
Ammo 40 daqiqa o‘tib ham bola ekranga qarab o‘tiradi.
Video o‘chirilganda esa yig‘i yoki isterika boshlanadi.
Bu erkalik emas, balki ortiqcha yuklangan asab tizimi reaksiyasi.
Multfilmlarning zararini qanday kamaytirish mumkin
Multfilmlarni butunlay taqiqlash shart emas.
Eng muhimi — tomosha formatini o‘zgartirish.
Avtopleyni o‘chiring
Eng birinchi va eng samarali qadam —
multfilmlarda avtopleyni o‘chirish.
Shunda har bir tomosha boshi va oxiriga ega bo‘ladi.
Oldindan kelishib oling
Masalan:
“Bitta multfilm ko‘ramiz, keyin o‘chiramiz.”
Qoidalar tomosha boshlanishidan oldin aytilishi kerak.
Pauzalar qiling
Qisqa tanaffus ham bolaning asab tizimiga
“dam olish” imkonini beradi va qo‘zg‘alishni kamaytiradi.
Fon sifatida multfilm qo‘ymang
Fon tarzida yoqilgan ekran
multfilmlarning bolaning ruhiyatiga ta’sirini kuchaytiradi
va o‘yin hamda muloqotga halal beradi.
Agar bola avtopleyga o‘rganib qolgan bo‘lsa
Bu ko‘plab oilalarda uchraydi.
Eng muhimi — o‘zingizni ayblamaslik va ekranini keskin olib qo‘ymaslik.
Yaxshiroq yo‘l:
- vaqtni asta-sekin qisqartirish;
- avtopleyni birinchi bo‘lib o‘chirish;
- o‘yin, suhbat, harakat kabi muqobillarni taklif qilish;
- izchil bo‘lish.
Qachon multfilmlar xavfsiz bo‘lishi mumkin
Multfilmlar zarar qilmaydi, agar:
- aniq vaqt chegaralari bo‘lsa;
- avtopley o‘chirilgan bo‘lsa;
- kontent yoshiga mos bo‘lsa;
- kattalar yaqinida bo‘lsa.
Bu holatda ekran haqiqiy hayotning o‘rnini bosmaydi,
faqat vosita bo‘lib qoladi.
Ota-onalar uchun yordam haqida
Bugungi kunda ota-onalar nazorati ilovalari mavjud bo‘lib,
ular avtopleyni o‘chirish, tomosha vaqtini cheklash
va kontentni filtrlashga yordam beradi.
Masalan, CyberNanny ota-onalar uchun
qo‘shimcha yordamchi vosita bo‘lishi mumkin —
tarbiyaning o‘rnini bosmaydi, balki nazoratni yengillashtiradi.
🌐 Rasmiy sayt
📡 Rasmiy Telegram kanal
Asosiy xulosa
Avtopley multfilmlar oddiy va beozor funksiya bo‘lib ko‘rinsa ham,
ko‘pincha aynan u bolalarning multfilmlarni to‘xtovsiz tomosha qilishiga sabab bo‘ladi.
Avtopleyni o‘chirish, tushunarli qoidalar va xotirjam izchillik
bolalar uchun multfilmlarning zararini sezilarli darajada kamaytiradi
va ekran bilan sog‘lom munosabatni shakllantiradi.